Een Wallenbewoner wees mij op het programma in het Parooltheater van 2 december waar ex-Wallenmanager Freek Salm zou spreken x91over de onder- en bovenwereld en rechte ruggenx92. Dat kon best interessant worden meende de bewoner die zelf wel eens stukjes schrijft voor de buurtkrant dx92Oude Binnenstad. Op een regenachtige woensdagavond wandelde ik samen met enkele andere Wallenondernemers naar het Parooltheater in de St. Pieterspoortsteeg, gelegen tussen de Oudezijds Voorburgwal en de Nes. Een vriendelijke gastheer liet ons binnen en vertelde dat journalisten van Het Parool het intieme theatertje begin jaren 2000 van de ondergang hebben gered en dat er sindsdien interviews en publieke debatten plaatsvinden voor maximaal 40 toeschouwers. Zoveel klapstoeltjes zijn er ongeveer.

x91Wie zijn die maffiafiguren op de Wallen dan?x92
Freek Salm arriveerde keurig op tijd. Onderweg naar het piepkleine podium gaf hij me een hand en zei: x94Dag meneer Kaatee, we hebben samen nog gesproken over de Molensteeg op de zolder van het oude bureau Warmoesstraat.x94 Dat was in november 1999. Salm begroette daarna raamexploitant Jan Broers, waar hij als Wallenmanager veel vaker contact mee had.
Gespreksleider Paul van Liempt (Het Parool, BNR Nieuwsradio) had mijn ingezonden brief x93Wie zijn die maffiafiguren op de Wallen dan?x94 gelezen in Het Parool en vond het een goede vraag om aan Salm te stellen. Net als Asscher en Cohen weigerde Salm namen te noemen van x91maffiafigurenx92 die volgens de overheid bezittingen hadden op de Wallen. Hij legde ook uit waarom hij dat niet deed. In de Telegraaf had hij ooit beweerd dat x91bepaalde personenx92 miljoenen hadden gexefnvesteerd in de rosse buurt. Meteen kreeg hij processen aan zijn broek die hij verloor omdat hij zijn uitspraken niet kon staven met feiten. Sindsdien noemt hij geen namen meer.
In het Van Traa rapport werden de 16 x91criminele ondernemersx92 die het zogenaamd op de Wallen voor het zeggen hadden ook niet bij naam genoemd. Zij werden bijvoorbeeld omschreven als x91een Irakees die als vluchteling zonder schoenen de buurt in kwam,x92 stelde Salm. Journalisten als Bart Middelburg en Jos Verlaan hebben er daarna zelf namen aan verbonden. Van die oorspronkelijke 16 zijn er overigens weinig meer over, vertelde de voormalig Wallenmanager. In tegenstelling tot hetgeen in het Van Traa rapport werd beweerd, bevestigde Salm dat de overheid altijd de baas is geweest op de Wallen.

Maakbare samenleving
Tijdens de discussie verdedigde Salm de wet Bibob en zijn beleid van destijds. De domineeszoon en oud-leraar maatschappij was en is nog steeds fervent voorstander van de omgekeerde bewijslast en de x91maakbare samenlevingx92. Het massaal opkopen van panden door de gemeente eind jaren negentig vond Salm goed voor de stad, want “anders zouden die panden in handen van de onderwereld zijn geraakt.” Hij noemde enkele voorbeelden van succesvolle aankopen uit zijn tijd zoals het Oibibio-pand aan de Prins Hendrikkade en het pand Oudezijds Achterburgwal 99 waar nu het restaurant x91Blauw aan de Walx92 is gevestigd.

Niet zeuren
Wallenondernemers moeten niet zo zeuren, vindt Salm. Prostitutie en coffeeshops mogen best wat minder. In plaats daarvan ziet hij liever goede restaurants en een luxe nachtclub. Op het Oudekerksplein fantaseert Salm graag over ambachtslieden en edelsmeden in de sfeer van Anton Pieck. Dat leek hem prachtig.
Raamprostitutie is volgens de oud-Wallenmanager de meest transparante vorm van prostitutie die er bestaat. Dat is eenvoudig te controleren, mits de gemeente zelf ook haar verantwoordelijkheid neemt en bijvoorbeeld d.m.v. een pasjessysteem contacten gaat onderhouden met de prostituees. Daar ontbreekt het nu aan. Nu moeten raamexploitanten verplicht paspoortcontroles uitvoeren terwijl het gemeentelijk apparaat daar veel beter toe in staat is. Dit geluid klonk als muziek in de oren van de raambordeelhouders die al jaren pleiten voor het verstrekken van gemeentepassen aan prostituees.

Weblog
Salm had mijn weblog gelezen en zei lachend vereerd te zijn dat ik hem als bedenker van de wet Bibob had bestempeld. Overigens ben ik lang niet de enige die hem die rol heeft toebedeeld. De voormalig Wallenmanager legde uit dat het idee voor de wet Bibob was ontstaan binnen PvdA kringen maar daar hadden veel meer mensen aan bijgedragen. Bij de totstandkoming van de wet zelf was Salm alleen in de laatste fase nauw betrokken.

Aalgladde PvdAx92ers
De functie Wallenmanager was ooit bedacht door toenmalig wethouder Eberhard van der Laan (PvdA). Daar kon Salm het goed mee vinden maar van de huidige locale PvdA-bestuurders heeft hij geen hoge pet op. Vooral de wijze waarop deze PvdAx92ers zich in het openbaar presenteren stoort hem. Dat Asscher Charles Geerts x91een crimineel persoonx92 had genoemd in de media kon niet door de beugel. Jan Broers merkte op dat de Wallenmanager na zijn aantreden gesprekken aanging met ondernemers en voor hen een open oor had. Maar zox92n Asscher stelt zich hooghartig op, daar is geen fatsoenlijk gesprek mee te voeren. Aalgladde PvdAx92ers als Lodewijk Asscher maar ook landelijke politici als Wouter Bos kunnen op weinig waardering rekenen van Salm. Van Els Iping en haar regeldrift moet hij helemaal niets hebben. De ex-Wallenmanager was meer van de lijn Jan Schaefer, maar de geest van de in 1994 overleden wethouder die de taal van x91het volkx92 sprak, is al lang uit de PvdA verdwenen. Salm heeft zijn lidmaatschap inmiddels opgezegd.

Borrel
Toen ik hem tijdens het debat confronteerde met zijn plotselinge verdwijning als Wallenmanager beweerde Salm uit zichzelf te zijn opgestapt: x93in mijn rol moet je nooit ergens lang blijven zitten.x94 Maar uit de publicaties over het ontslag komt duidelijk naar voren dat het college van burgemeester en wethouders niet langer met hem verder wilde terwijl de Wallenmanager volgens eigen zeggen nog lang niet klaar was met zijn werk.
Na de interessante discussie in het Parool-theater nodigde Salm ons uit voor een borrel. Die hebben we met hem gedronken bij Kerkwijk in de Nes, op zijn kosten. In het cafxe9 erkende hij helemaal niet vrijwillig te zijn vertrokken. Als Wallenmanager raakte hij wel eens in gesprek met mensen als Charles Geerts terwijl zijn superieuren dit uitdrukkelijk hadden verboden. Dat hij zich niet aan die instructie hield, werd hem zeer kwalijk genomen. x93Cohen en Asscher zouden ervan gruwelen als zij wisten dat ik hier met jullie zat,x94 vertrouwde Salm ons toe.

Advies
We hebben ook nog gesproken over zijn succesvolle kruistocht tegen de illegale gokhuizen in de buurt. Het onderzoek van professor Frank Bovenkerk naar georganiseerde criminaliteit in de legale speelautomatenbranche kende Salm uiteraard. De conclusie van dit rapport uit 1998 luidde: x93De omvang van de ondernemerscriminaliteit en de betrokkenheid bij georganiseerde misdaad in de branche van amusementscenters is veel minder dan zou kunnen worden opgemaakt uit uitlatingen in het openbaar door onder andere politiefunctionarissen.x94 Twee jaar eerder had de commissie Van Traa haar bevindingen over de Wallen gepubliceerd. Daarin werden conclusies getrokken die gebaseerd waren op ongenuanceerde veronderstellingen van dezelfde politiefunctionarissen. Van een evaluatie van die veronderstellingen is het nooit gekomen omdat daardoor teveel belangen en reputaties beschadigd zouden raken.
Toen wij buiten afscheid namen gaf Salm mij zijn kaartje. Ik mocht hem altijd bellen voor advies.